Hizkuntza Eskubideen Egoera 2024 txostena aurkeztu dute gaur, apirilak 3, Bilbon. Horren arabera, Espainiako eta Frantziako administrazioek euskararen erabilera oztopatzen dute, baita Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan ere. Kasu gehienetan, herritarrak gaztelera edo frantsesa erabiltzera bultzatzen dituzte, baita euskarazko eskabideak arbuiatuz ere.
Euskararen Telefonoan jasotako 1.206 intzidentzia aztertu ditu Behatokiak, horietatik 1.112 kexa direlarik. Txostenak erakusten duenez, administrazio publikoetatik hasi eta eremu sozioekonomikoraino, bai osasun zerbitzuetan, justizian eta baita segurtasun indarretan ere, euskarazko zerbitzu eta eskubideak urratzen jarraitzen dira. Nafarroako Gobernuaren aurrean ere salatu dira kasu ugari, non hizkuntza eskubideak bermatzeko neurriak falta diren. Frantzian, egoera are larriagoa da: euskarak ez du inolako aitortza ofizialik, eta hezkuntza sisteman sartzeko oztopo handiak daude.
Eremu sozioekonomikoari dagokionez, enpresak ere salatu dituzte. Euskara ofiziala den eremuetan ere, bezeroen hizkuntza eskubideak ez betetzea ohikoa da. Garbiñe Petriati teknikariak gogorarazi du: "Enpresa multinazionalek merkatu arauekin justifikatzen dituzte urraketak, baina legerik eza da arazoaren erdigunea".
Erakundeen erantzukizuna aldarrikatzen
Behatokiak nabarmendu du erakunde publikoen falta dagoela hizkuntza eskubideak bermatzeko. Agurne Gaubeka Behatokiko zuzendariaren arabera, “hizkuntza eskubideak gizartearen oinarri dira, eta haien babesa ezinbestekoa da berdintasunerako”.
Behatokiak dei egin die enpresei hizkuntza politika argiak garatzeko, eta administrazioei hauek betetzeko mekanismoak ezartzeko. "Gure hizkuntza ez da hilko, baina borroka ezinbestekoa da. Egunero salatzen dugun bakoitzean, pauso bat ematen dugu normalizazioaren alde", bukatu du Gaubekak.
Txosten osoa kontsulta daiteke www.behatokia.eus webgunean. Herritarrei dei egiten diete euskarazko eskubideka urratzen direnean salatzeko, Euskararen Telefonoaren bidez (+34) 696 981 662